گرافیک گرافیک رابط کاربری هنرهای تجسمی

بررسی رابط کاربری اپلیکیشن‌های موبایل – مقدمه

چند سال پیش که کمپانی اپل در شعار تبلیغاتی خود (There is an app for that) از وجود اپلیکیشنی برای هر نیاز سخن گفت؛ زمینه ساخته شدن meme‌ها و شوخی‌های بسیاری را فراهم ساخت، اما این موضوع امروزه تبدیل به واقعیتی ناگزیر شده است. ما برای انجام بسیاری از کارهای روزمره خود وابسته به اپلیکیشن‌های نصب شده روی تلفن‌های هوشمند خود هستیم. اما این اپلیکیشن‌ها چه هستند؟ برای طراحی آنها چه مواردی دارای اهمیت است؟ و عبارات رابط کاربری و تجربه کاربری که امروزه زیاد شنیده می‌شوند چه معنایی دارند؟

در دنیای دیجیتال واژه اپلیکیشن‌ (application) و یا به صورت خلاصه شده اپ (app) برای برنامه‌های کاربردی تحت دستگاه‌هایی مانند تلفن‌های هوشمند، تبلت‌ها، کامپیوترها و حتی ساعت‌ها و عینک‌های هوشمند به کار می‌رود. شاید توانایی استفاده از این اپلیکیشن‌ها از مواردی باشد که باعث هوشمند خوانده شدن این دستگاه‌ها شده است.

اپلیکیشن‌ها کاربرد‌های مختلفی دارند. امروزه کمتر کسی برای تنظیم زنگ ساعت بیداری خود از ساعت‌های قدیمی شماطه‌دار استفاده می‌کند. دیگر لازم نیست برای کمترین کارهای بانکی خود تا بانک برویم یا حتی برای مطالعه کتاب کاغذی بخریم. اپلیکیشن‌ها در کیفیت زندگی ما تاثیر گذاشته‌اند. این تاثیرات ممکن است همیشه مثبت نباشند، اما در بسیاری از مواقع مانع هدر رفتن زمان ما می‌شوند.

در طراحی اپلیکیشن‌ها، با مفاهیمی مانند رابط کاربری (User Interface یا UI) و تجربه کاربری (User Experience یا UX) مواجه هستیم. به طور خلاصه، UI بخش بصری و گرافیکی هر اپلیکیشن است که کاربر با آن مستقیم سر و کار دارد و UX شامل رفتارها، نگرش‌ها و احساسات یک کاربر درباره استفاده از آن است.

طراحی رابط کاربری نقش بسیار مهمی در موفقیت یا شکست یک اپلیکیشن ایفا می‌کند. توقع کاربران از توسعه‌دهندگان ساخت اپلیکیشن‌هایی است که در عین سادگی نیازهای آنها را برآورده کند. متاسفانه بسیاری از این توسعه‌دهندگان بیش از حد به سلیقه هنری و خلاقیت خود اطمینان دارند. آنها قوانین و استانداردهای طراحی رابط کاربری را رعایت نمی‌کنند و یا تمام تلاش خود را تنها در قابل استفاده ساختن اپلیکیشن خود به کار می‌برند. در مواقعی نیز معتقدند که هوشمندانه بودن کد و یا استفاده از مجموعه رنگ‌های جذاب برای جلب نظر کاربر کافی است، اما در حقیقت یک رابط کاربری استاندارد باید بدون نیاز به آموزش و یا راهنمایی خاص برای تمامی کاربران خود قابل استفاده باشد. در تصویر زیر مواردی که در طراحی یک رابط کاربری باید در نظر گرفته شود نشان داده شده است. در ادامه در مورد هریک از این موارد به اختصار توضیح می‌دهیم.

رابط کاربری

نیاز کاربر: روند هر طراحی با شناخت نیازمندی‌های کاربران شروع می‌شود. این نیازها همیشه در حال تغییرند و بیشتر اوقات خود کاربران نیز از این که چه وقت و چگونه از تکنولوژی‌های جدید استفاده خواهند کرد اطمینان ندارند. اغلب آنها نیازهای خود را با تکنولوژی‌های قدیمی‌تر و در دسترس تخمین می‌زنند. به همین دلیل، در این مرحله طراحی نمونه‌های اولیه و ساخت پروتوتایپ‌ها برای درک درست از نیاز کاربران اهمیت دارند.

کاربردپذیری (Usability): کاربردپذیری معیاری برای تعیین میزان سهولت استفاده از یک ابزار و یا اپلیکیشن برای کاربر است.

شناخت نیاز کاربر در کنار کاربردپذیری، کمک می‌کنند تا بهترین راه‌کار برای حل مشکلات کاربران و رفع نیاز آن‌ها حاصل شود.

روش‌های چابک (Agile Methodology): روش‌های چابک، روش‌هایی تطبیق‌پذیر برای تولید محصول بر اساس بازخورد کاربران هستند. این روش‌ها شرایط ساخت نمونه اولیه یا پروتوتایپ را فراهم می‌کنند. استفاده از روش‌های چابک و MVP می‌تواند در اولویت‌بندی نیاز کاربران مفید باشد و در صرفه‌جویی زمان و هزینه کمک کند.

MVP (یا Minimum Viable Product) یا حداقل محصول قابل عرضه، به معنای محصولی با کمترین ویژگی‌هاست که می‌توان با کمک آن از مشتری بازخورد مناسب گرفت.

قابلیت استفاده برای عموم: هر اپلیکیشن باید برای تمامی افراد یک جامعه قابل استفاده باشد. برای مثال، اگر در کدنویسی آنها اصول مناسب رعایت شود، برنامه‌های مخصوصی که متون را می‌خوانند می‌توانند دکمه‌ها و متن‌های اپلیکیشن را نیز بخوانند تا برای نابینایان نیز قابل استفاده باشد.

محیط توسعه: شامل بخش کدنویسی اپلیکیشن و backend آن می‌شود. طراحان رابط کاربری باید در طراحی خود نظرات تیم توسعه را نیز مد نظر قرار دهند و از آنها مشورت بخواهند تا مطمئن شوند طرحشان به بهترین نحو و در زمان‌بندی معین قابل اجرا است.

امنیت: در ساخت هر اپلیکیشن ضمن رعایت نکات امنیتی برای حفاظت از اطلاعات کاربران، انتقال حس امنیت در طراحی رابط کاربری نیز مهم است. طراحی رابط کاربری باید به گونه ای باشد که بتواند اعتماد کاربر را به خود جلب کند.

در عرصه طراحی رابط کاربری در چه جایگاهی هستیم و چه باید کرد؟

در طی سال‌های اخیر، توسعه اپلیکیشن‌های ایرانی نیز سرعت زیادی یافته است. تقریبا هر روز چندین اپلیکیشن فارسی جدید به بازارهای دانلود اپلیکیشن (چه اندروید و چه iOS) اضافه می‌شود. اما رابط کاربری این اپلیکیشن‌ها تا چه حد منطبق با استانداردهای جهان طراحی شده‌اند؟ آیا توسعه‌دهندگان ایرانی برای طراحی اپلیکیشن‌های خود از سبک‌های شناخته شده طراحی و ترندهای جهان مانند متریال دیزاین گوگل (Google Material Design) با رعایت قوانین درست آنها پیروی می‌کنند و یا به سلیقه و ذوق هنری خود اعتقاد بالایی دارند؟

همان‌طور که گفتیم طراحی رابط کاربری اپلیکیشن‌ها در جذب و یا دفع مخاطبان اهمیت بالایی دارد. هرچقدر هم که کدهای یک اپلیکیشن عالی و اصولی نوشته شده باشد، گرافیک رابط کاربری چیزی است که به کاربر نشان داده می‌شود و روی قضاوت او تاثیر مستقیم می‌گذارد.

***

به دلیل اهمیتی که طراحی واسط کاربری و گرافیک آن در موفقیت یک اپلیکیشن ایفا می‌کند، ما در هزارویک بوم تصمیم داریم تا پس از معرفی مفاهیم و بخش‌های یک اپلیکیشن، به نقد و بررسی رابط کاربری اپلیکیشن‌های فارسی بپردازیم. در این مجموعه، علاوه بر معرفی اپلیکیشن، نقاط قوت و ضعف هر رابط کاربری را بیان می‌کنیم تا از این طریق قدمی مثبت در آموزش روند صحیح طراحی و ضرورت استفاده از الگوهای آن برداریم.

در ادامه این مطلب، بیشتر بخوانید:

 

7

یک دیدگاه

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]