تاریخچه معماری هنرهای تجسمی

تاریخ هنر ایران – هنر و تمدن هخامنشی – قسمت دوم

در قسمت قبل به معرفی هنر و تمدن هخامنشی پرداختیم. پس از بیان نحوه شکل‌گیری دولت هخامنشینان به معرفی بنای مهم آن دوران و تاثیر هنر سرزمین‌های تحت سلطه این تمدن بر هنر آن زمان سخن گفتیم. در این مطلب می‌خواهیم به بررسی ویژگی‌های دیگر هنر و تمدن هخامنشی و معرفی سایر بناها و آثار به جا مانده از آن دوران بپردازیم.

آثار به جا مانده از تمدن هخامنشی

ویژگی شاخص معماری هخامنشی در مقایسه با دیگر تمدن‌ها و سرزمین‌های همجوار، کاربرد ستون است. این ستون‌ها که با ارتفاع و تعداد زیاد در کاخ‌های پارسه نیز به کار رفته بود، دارای سرستون‌هایی به شکل نیم‌تنه‌های متقارن با پاهای جمع شده از حیوانات پشت کرده است که میت‌وان نمونه مشابه آنرا در نقوش جام‌های زیویه نیز مشاهده کرد.

مجموع نمونه‌های سرستون در تخت جمشید را می‌توان به چهار نوع ١. گاو، ٢. شیر، ٣. حیوانات تلفیقی و ۴. لاماسو (گاو بالدار با سر انسان) تقسیم کرد.

ستون‌های تخت جمشید از نمونه‌های بارز هنر و تمدن هخامنشی

ستون‌های تخت جمشید از نمونه‌های بارز هنر و تمدن هخامنشی

در تزئینات این کاخ‌ها عنصر رنگ نقش مهمی داشته به گونه‌ای که ستون‌ها، سقف‌ها و نقوش برجسته روی دیوارها رنگ می‌شدند و حتی در برخی جاها به عنوان تزئین از روکش‌هایی از جنس مفرغ، طلا و لاجورد استفاده می‌کردند. اهمیتی که هخامنشیان برای تزئینات قائل بودند باعث رشد و شکوفایی هنر حجاری و نقش برجسته شد که نمونه برجسته آن حجاری دیوار پلکان منتهی به کاخ آپادانا به طول ٩٣ متر است. این اثر صحنه حمله شیر به گاو را نشان میدهد که آنرا نمادی از اعتدال شب و روز یا گردش فصول و یا نماد پیروزی یاد کرده‌اند.

persepolis-1001boom

جلوه دیگر حجاری هخامنشی در نمایش حرکات و شیوه قرار گرفتن انسان‌هاست که همچون عباراتی منظوم و موزون جلوه می‌کنند. نظمی تکرار شده در پیکره‌ها که نسبت به نقش حیوانات از تحرک کمتری برخوردارند و به شیوه معمول آن دوره به حالت نیمرخ حجاری شده‌اند.

نقش رستم

نقش رستم

از دیگر نمونه‌های شاخص حجاری در این عصر که شاید اولین نمونه حجاری این عهد نیز باشد، پایه ستون سنگی باقیمانده در مجموعه پاسارگاد است که روی آن نقش برجسته‌ای به شکل انسان بالدار (چهار بال) در لباسی ایلامی و با تاجی شاخ مانند (دو شاخ) حجاری گردیده است و کتیبه بالای آن هویت آن را کوروش هخامنشی معرفی می‌کند. وجود کتیبه‌های میخی به سه زبان پارسی باستان، ایلامی و بابلی در گنجنامه عباس آباد همدان و نقش برجسته بیستون در کرمانشاه از جلوه‌های توجه به خط و نوشتار در فرهنگ هخامنشی است. خط میخی پارسی خطی زیبا، ساده و شیوا و شامل ۴۲ حرف بود.

گنجنامه - تپه عباس آباد - همدان

گنجنامه – تپه عباس آباد – همدان

انسان بالدار - پاسارگاد

انسان بالدار – پاسارگاد

 

 

2

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]