تاریخچه نقاشی هنرهای تجسمی

جنبش اکسپرسیونیسم – قسمت اول

اکسپرسیونیسم قطعا یک سبک، به این مفهوم که تعدادی از هنرمندان آن را بر اساس یک برنامه­ خاص تشکیل داده و تمام آثار خود را معطوف به آن روش کرده باشند، نبوده است. در عوض، اکسپرسیونیسم بیان‌گر حالتی از ذهن، در زمینه­‌های فکری است که نه تنها بر شعر و نقاشی، بلکه بر متن، معماری، تئاتر، موسیقی، علم، دانشگاه، و اصلاحات سبک نیز تاثیرگذار بوده است. به همین دلیل بهتر است از آن به عنوان جنبش اکسپرسیونیسم یاد کنیم.

از پیشگامان جنبش اکسپرسیونیسم می‌توان به نقاش شرح حال‌نویس ونگوگ (۱۹۵۳-۱۸۹۰)، هنرمند سمبولیست پل گوگن (۱۹۰۳-۱۸۴۸)، هنرمند پرتره آلمانی پائولا مودرزون-بکر (۱۹۰۷-۱۸۷۶) اشاره کرد.

تاریخ اصطلاح اکسپرسیونیسم

بسیاری معتقدند که این اصطلاح اولین بار در سال ۱۹۱۱ و توسط ویلهلم ورینگر-مولف Abstraction and Empathy- به زبان آلمانی وارد شده است.

در مقابل، دیگران این افتخار را به فروشنده­ آثار هنری و تدوین‌­گر پل کاسیرر (۱۹۲۶-۱۸۷۱) نسبت می‌دهند که گفته می‌شود در سال ۱۹۱۰ در برابر نقاشی ماکس پشتاین (۱۹۵۵-۱۸۸۱) در پاسخ به این سوال که آیا این نمونه­‌ای از امپرسیونیسم است، پاسخ داده که این نمونه­‌ای از اکسپرسیونیسم است. در نتیجه­ این کنایه، این اصطلاح پیش از ورود به ستون­‌های اخبار مجله‌ها، در بین محافل هنری رواج پیدا کرده است.

vlaminck

محققان تلاش کردند تا بیشتر به ریشه‌یابی این واژه بپردازند. برای مثال، آرمین آرنولد نشان داده است که در جولای ۱۸۵۰، یک روزنامه­ انگلیسی به نام Tail’s Edinburgh Magazine، از اکسپرسیونیست به عنوان سبکی در هنر مدرن سخن می‌گوید و در سال ۱۸۸۰ در منچستر، چارلز‌ هاولی از عبارت هنرمندان اکسپرسیونیست در وصف کسانی استفاده می‌کند که از هنر خود برای ابراز احساساتشان بهره می‌جویند. طبق گفته آرنولد، در سال ۱۸۷۸ در ایالات متحده چارلز دو کی در رمانش با نام The Bohemian از گروهی از نویسندگان که خود را اکسپرسیونیسم می­‌نامیدند، در رمان از Charles de Kay، با نام The Bohemian، سخن گفته است.

123

در حقیقت، این لغت آنگلو-ساکسون بسیار دور از ارتباط با توصیفی از یک سبک تعریف شده یا یک گرایش خاص هنری است. این داستان در فرانسه نیز به شکل مشابهی رخ داده است. جایی که در سال ۱۹۰۱، نقاش متوسط و فراموش شده­‌ای با نام Jules-Auguste Herve، هشت نقاشی خود را تحت نام Expressionnismes در Salon des Independants به نمایش گذاشت.

واضح است که این واژه از امپرسیونیسم گرفته شده و واکنشی در برابر آن بوده است. اما در برابر چیزی که در آلمان نشان داده شده، این سبک تنها اصطلاحی نامعمول در واژگان روزانه فرانسوی‌ها در نقد هنر باقی مانده است. البته این اصطلاح خیلی در زبان فرانسه استثنایی محسوب نمی‌شود، زیرا Jules-Auguste Herve هیچ اثر قابل توجهی را در تاریخ نقاشی فرانسه به جا نگذارده است. علاوه بر این، استفاده‌­ای که او به شکل جمع از آن کرده به جای یک لغت مفرد، نشان داده است که او درباره­ ارتقاء آن به یک جنبش هنری فکر نکرده بود.

جنبش اکسپرسیونیسم یک جنبش هنری فرانسوی نیست

در سال ۱۹۱۹، دلال مشهور هنری Daniel-Henry Kahnweiler در مجله­ Das Kunstblatt، به ایده­ در حال گسترش در سراسر آلمان، که بیان می­‌کرد که اکسپرسیونیسم ریشه فرانسوی دارد، به شدت انتقاد کرد. او تاکید کرد این مفهوم در فرانسه مورد استفاده نبوده و برای آثار هنری آنان بیگانه است. او می‌دانست که درباره­ چه چیزی صحبت می­‌کند، به عنوان یکی از هوادار پرشور یک استعداد جدید و یکی از تاثیر­گذارترین مجموعه ­داران هنری، او قبضه­‌دار شمشیر در دنیای هنری پاریس بود.

این نگرانی برای دقت در تاریخچه این جنبش، به دلیل تمایل بسیار او برای برطرف کردن سردرگمی درباره جنبش اکسپرسیونیسم به وجود آمده بود. چرا که چنین اشتباهی می‌توانست تمامی قضاوت­‌های زیبایی ­شناسانه­ را تحت تاثیر منفی قرار دهد. البته سخنان او به طور خاص خطاب به Theodor Daubler بود کسی که ماتیس (۱۹۵۴-۱۸۶۹) را به عنوان رهبر اکسپرسیونیسم معرفی می‌کرد و ادعا داشت او بدون شک این اصطلاح را با فاوویسم اشتباه گرفته و لوییس واکسی منتقد مبتکر (۱۹۴۳-۱۸۷۰) این نام را بری اولین بار درباره آثار ماتیس به کار برده است.

اکسپرسیونیسم

در حقیقت، اشاره­ تئودور دابلر به ماتیس چندان هم بی‌اساس نبوده است. ذکر نام ماتیس به عنوان روشی برای توصیف مسیری که نقاشی آلمانی به سوی آن گرایش پیدا کرده بود، به دلیل تشخیص اثرات قطعی چیزی بود که او در حقیقت پیشگام آن پس از جدا شدن از نئو-امپرسیونیسم شده بود: «یک اثر هنری طبیعت را کپی نمی‌کند.» این رد تمامی محدودیت‌ها است. این هنر در بر گیرنده­ ارتباط با رنگ است که تهاجمی بوده و توسط یک نیروی ناشناخته فرماندهی می‌شود.

ماتیس در زمستان ۱۹۰۹ در برلین اولین نمایشگاه مهم از آثار خود را به نمایش گذاشت و در سال ۱۹۰۹ یادداشت‌هایی درباره نقاشی از او در Grande Revue منتشر شد. در این یادداشت‌ها ماتیس ادعا کرده است که مستقل و ذهن‌گرا است و می­‌نویسد: «چیزی که من بیش از همه به دنبال آن هستم ابزاری برای بیان احساس است.» اگرچه این ادعای ماتیس، با دیگر بیاناتی که با آرمان­‌های نقاشان آلمانی به عنوان اکسپرسیونیست ناسازگار است، اما بعید نیست که همین سخن او منجر به شکل ­گیری اصطلاح عمومی اکسپرسیونیسم شده باشد.

نمایشگاه Secession در برلین (۱۹۱۱)

اما ظهور این واژه در صحنه­ عمومی نه از کشورهای انگلیسی زبان و نه از طریق هرو یا ماتیس رخ نداد. این فرصت از یک نمایشگاه مهیا شد: نمایشگاه Sezession در برلین، که از آپریل تا سپتامبر ۱۹۱۱دایر بود. این نمایشگاه تحت نظارت Luis Corinth، به سبک امپرسیونیسم برپا شد، اما به طور غیر معمول، گروهی از نقاشان فرانسوی جدید برای ارائه آثارشان دعوت شدند و در یک اتاق، آثاری از Andre Derain ،Kees van Dongen ،Raoul Dufy، Orthon Friesz، Henri-Charles Manguin ،Charles Camoin ،Albert Marquet ،Pablo Picasso و Maurice de Vlaminck قرار گرفته بود. آنها در این فهرست به عنوان اکسپرسیونیست معرفی شدند.

جنبش اکسپرسیونیسم

چه کسی مسئول این اصطلاح است؟ امروز کشف این پاسخ دشوار است. با این وجود، مشخص است که این اصطلاح آن طور که برای مدتی طولانی در آلمان تصور می­‌شد، توسط نقاشان ابداع نشده است.

Kurt Hiller در خاطرات نوشته شده پس از ۱۹۴۵، همچنان باور دارد که این اصطلاح توسط نقاشان جوان فرانسوی از Ecole de Paris منشا گرفته که در تقابل با امپرسیونیسم قرار داشتند. از آپریل ۱۹۱۱ به بعد، این امر حقیقتا توسط منتقدان هنری معاصر در بررسی­‌ها از نمایشگاه Sezession در برلین، گزارش شده است.

Walter Hegmann که اغلب به عنوان اولین نفری که از کلمه­ اکسپرسیونیسم را در آلمان استفاده کرده شناخته می‌شود، در مقاله ­ای در جولای ۱۹۱۱ در Der Sturm بر این امر تاکید می‌کند که گروهی از نقاشان فرانسوی-بلژیکی تصمیم گرفتند تا خود را اکسپرسیونیست بنامند.

***

با ما همراه باشید و در هزارویک‌بوم با جنبش اکسپرسیونیسم و تاریخچه و هنرمندان این جنبش هنری بیشتر آشنا شوید.

14

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]