تاریخچه معماری هنرهای تجسمی

تاریخ هنر ایران – دوران میانه – سده هفتم و هشتم هجری – قسمت اول

در سده هفتم و هشتم هجری با حملات فراگیر مغول به مرز و بوم ایران برای مدتی اوضاع نابسامانی شکل گرفت؛ اما با درایت اندیشمندان و سیاستمداران ایرانی و نفوذ آنان به دستگاه حکومت این اقوام، شرایط به گونه دیگری رقم خورد و همین مردمانی که با نگرشی وحشیانه و خونخوار تربیت شده بودند به فرمانروایانی هنردوست تبدیل شدند. در این دوره شاهد برپایی برخی از عظیمترین و پیچیده‌ترین بناها و همچنین هنرهای متفاوت هستیم. این دوران زمین ساز حکومت‌های متفاوت مغلولی از جمله دوره استیلای ایلخانان، جلایریان، آل مظفر و … است.

از جمله اقدامات مهم فرهنگی در سده هفتم و هشتم هجری می‌توان به ربع رشیدی اشاره کرد.

در معماری این دوره نیز ساختن آرامگاه‌های بلند برج مانند همچون دو سده قبل رواج بسیاری یافت؛ با این تفاوت که با کاشی لعابدار تزئین می‌شد و بر فراز آنها پوشش گنبدی یا هرمی هشت‌گوش وجود داشت که نمونه آن را می‌توان در گنبد سلطانی دید.

معماری سده هفتم و هشتم هجری

گنبد سلطانیه، آرامگاه اولجایتو، زنجان

مهمترین تحول معماری در این دوره که در برخی منابع آنرا به شیوه آذری خوانده‌اند بلندی بنا، گنبدهای ساق بلند، نقش هشت ضلعی و گنبد دو پوست و ایوان‌های باریک و بلند است.

همچنین ساخت بناهای منفرد برای ایجاد آرامگاه‌های مشایخ و بزرگان، بلندتر شدن سقف اتاق‌ها و مناره‌ها و تزئینات بنا با پوشش کاشی، گچ‌کاری رنگی و مقرن‌سکاری است.

شاخصترین اثر معماری این دوره را می‌توان مسجد جامع ورامین، مسجد جامع یزد، مسجد جامع کرمان و مقبره بایزید بسطامی، مقبره شیخ عبدالصمد و البنیه‌های غیر مذهبی از جمله رصدخانه مراغه و قصر ایلخانی در تخت سلیمان نام برد.

مسجد جامع ورامین

مسجد جامع ورامین

مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد

مسجد جامع کرمان

مسجد جامع کرمان

مقبره بایزید بسطامی

مقبره بایزید بسطامی

رصدخانه مراغه

رصدخانه مراغه

همچنین شاخصترین تزئینات معماری را می‌توان در محرابسازی از جمل محراب مسجد جامع اصفهان دید.

اما تحول دیگر در زمین کاشی معرق است که جایگزین آجرکاری‌ها و تلفیق آن با کاشی بنایی شده است.

***

ادامه معماری و هنرهای تجسمی ایران در سده هفتم و هشتم هجری را در قسمت دوم بخوانید.

 

4

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]