طراحی صنعتی

راهنمای تفکر انتقادی برای طراحان

همه ما در زندگی روزمره خود با گزینه‌هایی برای انتخاب کردن، مسائلی برای حل کردن و ایده‌هایی برای تحلیل کردن مواجه می‌شویم اما تصمیم‌گیری در مورد آنها ممکن است تحت تأثیر عوامل داخلی و خارجی از جمله تعصبات، اطلاعات ناقص، تحریفات و پیش‌داوری‌ها قرار بگیرد و نهایتاً در روند تصمیم‌گیری صحیح اختلال ایجاد شود. اینجا است که تفکر انتقادی به ما کمک می‌کند تا از تله‌های موجود عبور کنیم و بهترین راهکار را بیابیم.

تفکر انتقادی روشی برای تحلیل و ارزیابی مشکلات، ایده‌ها و وضعیت‌های گوناگون در جهت درک درست مسئله و رسیدن به بهترین راهکار است. این شیوه تفکر اغلب توسط طراحان، مهندسان و محققین با هدف دستیابی به درک واضحی از موضوع، در زمینه‌های مختلف علمی و هنری استفاده می‌شود.

اصول تفکر انتقادی

تفکر انتقادی برای طراحان

در سال ۱۹۹۰ پروفسور لری لارسون (Larry Larson)، استاد دانشگاه اوهایو در مقاله خود ۹ اصل را برای تفکر انتقادی معرفی کرد که در ادامه می‌خوانید:

  •   تمام اطلاعات لازم در مورد وضعیت موجود را جمع‌آوری کنید
  •   تعریف و درک واضحی از تمام اصطلاحات مرتبط با مسئله به دست آورید
  •   روش جمع‌آوری اطلاعات و نتایج آنها را زیر سوال ببرید و صحت آنها را بررسی کنید
  •   فرضیه‌های پنهان و جهت‌گیری‌ها که می‌تواند شامل ارزش‌ها و تمایلات شخصی باشد را بیابید
  •   منتظر پاسخ همه سؤالات نمانید
  •   مسئله را کلی بنگرید و روی قسمت خاصی از آن متمرکز نشوید
  •   دلایل و نتایج مختلف را بررسی کنید
  •   مراقب موانع فکری باشید

این اصول ذهن ما را از جهت‌گیری‌ و پیش‌داوری خالی می‌کند و باعث می‌شود وضعیت به طور شفاف تعریف شود. همچنین تضمین می‌کند که منبع اطلاعات و روش‌ جمع‌آوری آنها تا حد ممکن به دور از اشتباه، بی‌دقتی و جهت‌گیری بوده است.

مطالب مرتبط:

مراحل تفکر انتقادی

۱. مشاهده

در این مرحله باید وضعیت به طور کامل مشاهده شود. برای مثال، افرادی که ناتوانی جسمی دارند چطور از پله‌ها استفاده می‌کنند؟ با چه مشکلاتی مواجه هستند؟ در اینجا باید تمام اطلاعات ضروری در مورد وضعیت موجود جمع‌آوری شود. همچنین راهکارهایی که دیگران برای حل آن یافته‌اند و روشی که برای دستیابی به این هدف استفاده کرده‌اند باید شناسایی شود.

در این مرحله هیچ سؤالی پرسیده نمی‌شود و فقط مشاهدات برای استفاده در مراحل بعد ثبت می‌شوند.

۲. طرح سؤال

اکنون باید بر اساس مشاهدات و موارد یافت شده، سؤالاتی در مورد وضعیت و راهکارهای موجود مطرح شود. برای مثال محصولی را در نظر بگیرید و مشکلات آن را بیابید. چرا مردم از این محصول به سختی استفاده می‌کنند؟ این سؤالات کمک می‌کنند تا مشکل اصلی را به طور دقیق تعریف کنید و درنتیجه بهترین راهکار جامع را بیابید، راهکاری که در آن مواردی همچون تجربه کاربر، ملاحظات زیست‌محیطی و دیگر موارد نیز لحاظ شوند.

این سؤالات می‌توانند شکل‌های گوناگونی داشته باشند. یکی از شیوه‌های متداول برای کشف جنبه‌های مختلف مسئله، استفاده از روشی است که در آن سؤالات با چه کسی، چه چیزی، چرا، چگونه، چه وقت و کجا، آغاز می‌شوند.

starbursting-start-w600در مورد مثالی که برای پله و افرادِ ناتوان جسمی گفته شد، می‌توان چنین سؤالاتی را مطرح کرد:

Who: کاربر نهایی پلکان چه کسی است و چه خصوصیاتی دارد؟

What: مشکل کنونی استفاده از پکان چیست؟ شیوه‌های مختلف حل این مشکل کدامند؟

How: چگونه می‌توان این مشکل را حل کرد؟ چگونه می‌توان تجربه استفاده از پلکان را برای افرادی با ناتوانی جسمی آسان‌تر کرد؟

Where: ایده و راهکار جدید در کجا استفاده خواهد شد؟

When: چه زمان‌هایی از پلکان بیشتر استفاده می‌شود؟

Why: چرا باید طراحی کنونی پلکان را تغییر دهیم؟

روش دیگر، پرسش‌هایی هستند که اساس تفکر را شامل می‌شوند، مانند هدف، اطلاعات، نتایج، مفاهیم، فرضیه‌ها و دیدگاه‌ها که نحوه پرسش آنها را در ادامه می‌خوانید:

هدف: چه مسئله‌ای باید حل شود؟

سؤالات: چه سؤالاتی در این مورد مطرح است؟

اطلاعات: برای درک مسئله چه اطلاعاتی لازم است؟

نتایج: چه راهکارهای دیگری برای این مشکل مطرح شده است؟

تفکرات: تفکر اصلی که در پس ایده‌های کنونی قرار دارد چیست؟

فرضیه‌ها: چه فرضیه‌هایی برای این مشکل وجود دارد؟

الزامات: چطور می‌توان ایده‌های اصلی را به کار برد؟

دیدگاه: دیدگاه‌های مرتبط با این مسئله کدامند؟

۳. پاسخگویی

مرحله سوم پاسخ دادن به تمام سؤالات به دست آمده، بدون پیش‌داوری، جهت‌گیری و فرضیه‌ است. در این مرحله درک عمیقی از مشکل به دست می‌آید و درنتیجه می‌توان به سمت راهکار مناسب پیش رفت.

در تصاویر زیر محصولاتی را مشاهده می‌کنید که در پاسخ به مشکل بالا رفتن افراد ناتوان از پله طراحی شده‌اند.

طراحان هر روز با چالش کشف مشکلات، مشاهده وضعیت موجود یا پیدا کردن راهکار مواجه هستند تا محصولات و خدمات را توسعه دهند. از این رو، تفکر انتقادی شیوه‌ای مؤثر برای بررسی و کشف زوایای مختلف مسئله، تعریف آن و دستیابی به راه‌حل‌ها است که می‌تواند ابزار مناسبی برای طراحان باشد.

6

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]