طراحی صنعتی معماری نقاشی هنرهای تجسمی

سبک‌شناسی: سمبولیسم یا نمادگرایی – قسمت اول

سمبولیسم یا نمادگرایی، جنبشی فکری‌ بود که بر خلاف امپرسیونیسم که برپایه واقعیت نقاشی خلق شده بود، به دریافت هنری از نمادها و مفهوم اثر از طریق فرم‌ها، خطوط، شکل‌ها و رنگ‌ها تاکید داشت. سمبولیسم پیش از آن که یک مکتب باشد، یک مفهوم یا فلسفه است. فلسفه‌ای بر پایه سیر نکاملی بشر از ابتدای شکل‌گیری تمدن‌ها که با شعر و بیان کلام در قالب نمادها و نشانه‌ها خود را نشان می‌داده است.

سمبولیسیم را می‌توان به عنوان جلودار مدرنیسم نیز به شمار آورد؛ جایی که مفهوم و ابزارهای آبستره برای بیان حقایق روانشناختی یک ایده در پس دنیای فیزیکی آن توسعه یافت.

ایده‌های کلیدی سمبولیسم

  • آنچه میان هنرمندان و استایل‌های آنها در سبک سمبولیسم مشترک است، تاکید بر احساسات، عواطف، ایده‌ها و فردیت است تا بر حقیقت. کارهای این هنرمندان شخصی است و بیان‌کننده ایدئولوژی و به خصوص باور به توان هنرمند برای ابراز حقیقت است.
  • موضوع آثار هنرمندان نمادگرا معمولا بر اساس علایق هنرمند به اسرار، دنیای رویایی، سودا، شیطان و مرگ است.
  • سمبولیسم به جای استفاده از ارتباط تک به تک و مستقیم، از روش پیشین آیکونوگرافی (پیکرنگاری) بهره گرفته‌اند و سعی کرده‌اند تا اختلاف‌های مختصر و ظریف برای اظهارنظرهای شخصی بهره بگیرند.
  • سمبولیسم یک گذر ار رمانتیسم در اوایل قرن ۱۹ هجری به مدرنیسم در اوایل قرن بیستم است. جهانی شدن سمبولیسم، خط سبز هنر مدرن در فرانسه از امپرسیونیسم تا کوبیسم را به چالش می‌کشد.

نمادگرایى، نمود عصیان هنرمندان در برابر رئالیسم (واقع‌گرایى) بود. سمبولیست‌ها بر فلسفه بدبینانه آرتور شوپنهاور (فیلسوف آلمانی) و ایده‌آلیست‌ها تکیه داشتند. آنان دیگر بار شعر را بر اریکه قدرت و افتخار نشاندند.

شارل بودلر (شاعر و ادیب فرانسوری) معتقد بود: «دنیا جنگلى است سرشار از اشارات. حقیقت از چشم مردم عادى پنهان است و فقط شاعر مى‌تواند به رمز و راز این اشارات پى ببرد.»

سمبولیسم

مرگ و زندگی – اثر ادوارد مونک (۱۹۰۸-۱۹۱۶)

آغاز سمبولیسم

سمبولیسم از آثار نویسندگانی همچون گوستاو کان (۱۸۵۹-۱۹۳۶) شاعر و منتقد هنری و ژان موره‌آ (ش۸۵۶-۱۹۱۰) نویسنده و شاعر فرانوسری متولد شد و اولین بار در سال ۱۸۸۶ این واژه به کار گرفته شد.

این نویسندگان ناتورالیسم امیل زولا را رد می‌کردند و فردیت شعرهای استفان مالارمه (۱۸۴۲-۱۸۹۸) و پُل ورلن (۱۸۴۴-۱۸۹۶) را تمجید می‌کردند.

مالارمه هر پنجشنبه در منزلش جلساتی برای علاقمندان به سمبولیست برپا می‌کرد و دوستان بسیاری داشت که از طرفداران این سبک بودند؛ در میان آنها هنرمندانی همچون پل گوگن،جیمز ابوت مک نیل ویسلر، اودیلون ردون و ادوارد مونک نیز به چشم می‌خوردند.

همانطور که گفتیم سمبولیسم پس از امپرسیونیسم نمایان شد و از نظر مفهومی با آن در تضاد بود، زیرا تاکید بسیاری بر مفاهیم نهفته در شکل‌ها و رنگ‌ها داشت. اما، با این وجود، در نمایان کردن هنرمندان پست‌امپرسیونیستی نظیر ونگوگ و پل گوگل که هردو از زوال معنوی دنیای مدرن در عذاب بودند، نقش بسزایی داشت.

المان‌‌هاس سمبولیسم در آثار آنها به چشم می‌خورد؛ اما سمبولیست‌های اصیل به درون زندگی بیش از حقیقت بیرونی آن اهمیت می‌دادند.

ریشه‌های سمبولیسم در هنرهای تجسمی به اوایل قرن نوزدهم میلادی و به تاکیدهای رمانتیسم در تصویرسازی به جای استدلال برمی‌گردد. اولین نشانه‌های آن را می‌توان در کتاب گل‌های رنج (۱۸۵۷) اثر شارلوت برونته دید.

سمبولیسم از بسیاری جهات یک واکنش در برابر مورالیسم (اخلاق‌گرایی)، رشنالیسم (خردگرایی)، و ماتربالیسم (ماده‌گرایی) دهه ۱۸۸۰ بود. هنرمندان احساس کرده بودند که باید به دنیایی ورای ناتورالیسم در هنر گام بگذارند و مانند دیگر فرم‌های هنر و سرگرمی در آن زمان، همچون رقص باله و کاواره، سمبولیسم راهی برای گریز بود.

سمبولیسم

خودنگاره با گردنبند خار و مرغ مگس – فریدا کالو (۱۹۴۰)

تئوری نمادگرایی و ژرژ-آلبر اوریه

تاثیری که ادبیات سمبولیسم بر هنرهای تجسمی داشت در نقد هنری بود بخصوص نقدهای ژرژ اوریه. او در سال ۱۸۹۱ متنی نوشت، که بعدها مانیفست سمبولیست شد، و گفت هنر باید:

۱. ایده‌ای باشد یعنی بیانگر یک ایده باشد

۲. سمبولیست باشد تا ایده از طریق فُرم بیان کند.

۳. ترکیبی باشد تا فرم‌ها و علائم را به وجهی که عموما قابل درک باشد بیان کند.

۴. فردی باشد زیرا سوژه‌ها تنها نشانی از ایده هستند که توسط یک فرد درک شده است

۵. نتیجه باید دکوراتیو باشد. چرا که نقاشی زینتی هنری است که ترکیبی، سمبولیست و برگرفته از یک ایده و خیال است.

***

در قسمت دوم این مطلب، می‌خواهیم مفاهیم و استایل‌های نمادگرایی در فرانسه و سایر کشورها از جمله بلژیک، انگلیس را مورد بررسی قرار دهیم.

4

۲ دیدگاه

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]