تاریخچه معماری هنرهای تجسمی

سبک‌شناسی: نمود جهانی سمبولیسم یا نماد گرایی

سمبولیسم یا نماد گرایی، جنبشی فکری‌ بود که بر خلاف امپرسیونیسم که برپایه واقعیت نقاشی خلق شده بود، به دریافت هنری از نمادها و مفهوم اثر از طریق فرم‌ها، خطوط، شکل‌ها و رنگ‌ها تاکید داشت. نماد گرایی را می‌توان به عنوان جلودار مدرنیسم نیز به شمار آورد؛ جایی که مفهوم و ابزارهای آبستره برای بیان حقایق روانشناختی یک ایده در پس دنیای فیزیکی آن توسعه یافت.

در ادامه این مطلب به مفاهیم و باورهای جهانی نماد گرایی می‌پردازیم و تاثیر و رشد آن در کشورهایی نظیر فرانسه، بلژیک، انگلیس و سایر کشورها را بررسی خواهیم کرد.

  • سبک‌شناسی: سمبولیسم یا نمادگرایی – قسمت اول (آغاز سمبولیسم و ایده‌های کلیدی آن) و دوم (مفاهیم و استایل‌های نماد گرایی)

نمود جهانی نماد گرایی

بیشتر اندیشمندانی که به سمبولیسم در هنرهای تجسمی اشاره می‌کنند، بیش از هر چیزی به این نکته می‌پردازند که در سمبولیسم سوژه اهمیت بسیاری داشته است. این موضوع در ادبیات سمبولیسم به خوبی مشهود است.

بیشتر هنرمندان سمبولیست اواخر قرن نوزدهم، جنبه‌های سیاسی-اجتماعی و معنوی آن که در زمان خود رایج بود را تجربه کرده‌اند؛ و نتیجه آن نمادهای شخصی، معنوی و عرفانی بوده است که سوژه‌های مربوط به دوران تباهی پیشین را یادآور می‌شوند.

کار هنرمندان کشورهای مختلف نشان از دیدگاه‌های متفاوت آنها در برابر منابع بصری متفاوت داشته است. بررسی نماد گرایی در کشورهای مختلف را با کشور فرانسه آغاز می‌کنیم، چرا که واژه سمبولیسم اولین بار در این کشور بکار برده شد.

نماد گرایی در فرانسه

دو هنرمند بسیار ارزشمند فرانسوی در زمینه سمبولیسم گوستاو مورو و اودیلون ردون بودند. مورو با نگاهی به هنرمندان رمانتیک مانند فردیناند ویکتور اوژن دولاکروا، کارهای عجیب خود را پیش می‌برد. در حالیکه ردون تخت تاثیر رمانتیک همچون فرانسیسکو گویا، به خلق دنیاهای خیالی می‌پرداخت.

نماد گرایی در جهان

سرِ اورفئوس (۱۸۶۵) اثر گوستاو مورو

عنکبوت گریان، ۱۸۸۱ اثر ردون

نبی‌ها (les Nabis)

نبیس‌ها گروهی از هنرمندان پسادریافتگر و تصویرسازان پاریسی بودند که از سال ۱۸۸۱ تا ۱۸۸۹ فعالیت داشتند و بر گرافیک تاثیر بسیاری داشتند. تاکید نبی‌ها بر طرح، نقطهٔ مشترک آن‌ها با جنبش موازییشان یعنی هنر نو بود. هر دو گروه همچنین روابط نزدیکی با نقاشان نمادگرا داشتند.

نبیس می‌خواستند با قدرت بالاتر در ارتباط باشند؛ زیرا اعتقاد داشتند که هنرمند می‌تواند بالاترین نقش عرفی-روحانی را بعهده بگیرد. یکی از معروف‌ترین هنرمندان این سبگ پل گوگن است.

اثری از پل گوگن

سمبولیسم و روسیکروسینسم

روسیکروسینسم (Rosicrucianism) یا چلیپای گلگون نام انجمن سری فلسفی است که در آلمان قرون وسطی به سرکردگی ژوزفین پلادن (نویسنده) و به پیروی از باورهای کریستین روزنکروز پایه‌گذاری شد. آنها در ابتدا متریالیسم را نفی کردند و هنر رنسانس و کاتولیک را احیا کردند؛ البته با تغییراتی مرموز و نهانی.

هنر برای این گروه آغازی بود بر الهام‌های مذهبی؛ هنر آنها کنایه‌های روحانی بسیار داشت اما از نظر استایل بسیار سنتی و باستانی می‌نمود. در واقع هدف آنها ایجاد یک هارمونی میان طبیعت و عام روحانی بود.

شارل فیلینجر، آرمند پوینت و مارسلن دِسبوتن از معروف‌ترین‌های این گروه سمبولیست هستند و آثار آنها در گالری رُز و صلییب (Rose and Croix) از سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۷ به نمایش درآمد.

سمبولیسم در بلژیک

در بلژیک، دو هنرمند برجسته به نام‌های  فرنارد خنوف و جیمز انسور وحود داشتند که آثارشان نمود خوبی از نماد گرایی بود.

انسور در بسیاری از نقاشی‌های خود از اسکلت‌ها و صورتک‌هایی کریه و وهم‌انگیز استفاده می‌کرد. علاقهٔ او به استفاده از ماسک‌ها احتمالا ریشه در فروشگاه مادرش دارد که پر از نقاب‌های عجیب و ترسناک بوده است. مرگ، کارناوال و پندارهای وهم‌انگیز و خیال‌پردازانه از دیگر درونمایه‌های آثار او هستند.

پارو زن (۱۸۸۳) اثر جیمز انسور

سمبولیسم در انگلیس

سمبولیسم در انگلیس در سال‌های ۱۹۸۰ را می‌توان در آثار هنرمندانی نظیر اوبری بردسلی و نویسندگانی نظیر اسکار وایلد مشاهده کرد؛ هنرمندانی که از سردمداران جنبش زیبایی‌گرایی محسوب می‌شدند و البته در آن زمان منحط نامیده می‌شدند.

بردسلی تصاویری از رویاهای پادشاه آرتور در دوران قرون وسطی به تصویر می‌کشید و ایده‌ای که در پس اکثر آنها وجود داشت زنان افسونگر و فریبنده بود. آثار بردسلی، با آن خطوط کشسانی، به هنر نو شباهت بسیار داشت.

نماد گرایی در سایر کشورها

در سوئیس، آرنولد بوکلین با نقاشی‌هایش در مناظر که حاوی مضامین تاریک بودند، هنرمندان بسیاری را تحت تاثیر قرار داد و نوید دهنده نمادگرایی هنرمندان سورئال قرن بیستم شد. او همواره مناظر ایتالیا را منبع الهام خود می‌دانست. جزیره مرگ که شناخته‌ترین اثر اوست.

جزیره مردگان (۱۸۸۰)

در ایتالیا، جووانی سگانتینی نقاشی‌های مرموزی از آلپ سوئیس خلق کرده بود. یک گروه از هنرمندان نمادگرای هلندی، هرچند برای مدت کوتاه، فعالیت‌هایی در این زمینه انجام دادند؛ هنرمندانی همچون جان تورُپ و یوهان تورن پریکر، که نقاشی‌هایی کهن با ایده‌های سمبولیست خلق کرد. هنرمندان سمبولیست روسی، مانند لئون باکست، طرح‌هایی را به روی صحنه بردند.

0

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]