فرش

ساختار فرش خراسان

در قسمت قبل، درباره تاریخچه فرش خراسان و ابعداد و تقسیم‌بندی آن نکاتی را خواندیم. در ادامه می‌خواهیم ساختار فرش خراسان را بیشتر مورد بررسی قرار دهیم. با ما همراه باشید.

ساختار فرش خراسان

خطه خراسان، به واسطه وسعت مراتع و آبادیهای بیشمار، از مراکز عمده پرورش دام است، بافنده مشهدی نیز در انتخاب پشم مرغوب و کاربرد آن در فرش، از هیچ کوششی فرو گذار نیست، و برخلاف بافنده تبریزی در تهیه طرح و نقشه‌هایی که ویژگی‌های طرح مشهد را دارا باشد تعصب به خرج می‌دهد.  

پشمی که در فرش خراسان بکار رفته نرم و شفاف است. این پشم در مقایسه با پشم‌هایی با کیفیت دیگر، ظاهرا تمایل بیشتری به فرسوده شدن دارد. هر چند که از اصل، پرزهای این قالی با ارتفاع متوسطی قیچی خورده‌اند ولی به نظر بسیار کوتاه می‌رسند. این امر ناشی از ریسندگی پشمی است که از پشم چینی پاییزه بدست آمده است.

پشم بطور ویژه‌ای حالت نرمی دارد، ولی الیاف آن بسیار کوتاه است. اگر بافندگان هنرمند محلی این پشم را ترجیح می‌دهند، اول به دلیل زیبا شناختی است و بعد به دلیل اجبار و تنگناهای محلی است.

در واقع، به استثنای شهر مشهد، حلاجی این پشم‌ها توسط دست و کمان حلاج انجام می‌گیرد و اگر الیاف پشم بلند باشد (مثل الیاف پشم بهاره)، به دور زه کمان حلاجی می‌تابد و کار حلاج را دشوارتر می‌کند.

با برگرداندن قالی متوجه یک ویژگی فنی آن می‌شویم که به راحتی امکان شناخت قالی‌های قدیم و جدید خراسان را فراهم می‌کند.

در قالی‌های خراسان به فاصله ۵ تا ۷ رج گره چندین خطوط افقی می‌بینیم که کاملا واضح‌اند و ناشی از بازی خاص پودند. بطور معمول پود به صورت کشیده، پس از هر رج از گره‌ها، یکبار از بین تارها عبور می‌کند.

فرش خراسان - قالی خراسان

گره در فرش خراسان

گره‌هایی که در فرش خراسان بکار برده می‌شوند از نوع فارسی باف (سنه) است و تراکم آنها از ۸۰۰ تا ۲۰۰۰ گره در دسی‌متر مربع تغییر می‌کند. نخ‌های تار و پود معمولا پنبه‌ای است.

در مورد گره‌زنی ملاحظه می‌کنیم که گره‌ها در این قالی‌ها فشرده ترند و در مورد قیچی نمودن پرز و ارتفاع پرزها نیز اضافه می‌کنیم که این پرزها اندکی بلندترند.

در مورد رنگ فرش خراسان متذکر می‌شویم که از مایه‌های رنگ‌های روشن کمتر استفاده می‌شود. رنگ‌های روشن جای خود را به رنگ‌های آبی، قرمز خرمایی یا قرمز آجری، قهوه ای کم رنگ به ندرت بر رنگ سبز داده‌اند.

قبل از جنگ جهانی اول؛ از پاره‌ای از رنگ کننده‌های مصنوعی، بخصوص برای نمونه‌های متداول‌تر ناحیه قائن استفاده می‌شد.

1

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]