فرش

ساختار قالی سنندج

سنندج مرکز استان کردستان است. استان کردستان در غرب ایران قرار دارد. از شمال به آذربایجان غربی و قسمتی از زنجان، از جنوب به همدان و کرمانشاه، از شرق به زنجان و همدان از غرب به کشور عراق محدود است. کردستان ایران از نقطه نظر قالیبافی دارای دو قطب فعال است که یکی از آنها شهر سنندج و دیگری بیجار است. در ادامه این مطلب به بررسی ساختار قالی سنندج خواهیم پرداخت و در مطالب بعدی این قالی را بیشتر بررسی خواهیم کرد.

قالیبافی و پیشرفت آن در سنندج را تا حد زیادی باید مرهون خوانینی بود که در سده‌های قبل در آنجا حکومت می‌کرده اند و از این هنر و سایر هنرها حمایت کرده‌اند. بنابراین می‌توان برای آن حداقل سابقه ای حدود ۱۰۰ سال را در نظر گرفت. ولی شهرت قالی سنندج بیشتر بخاطر گلیم‌های بسیار نفیس آن است که آوازه جهانی دارند.

ساختار قالی سنندج

دشتها و کوهپایه‌های کردستان یکی از مناطق مهم گله داری در ایران است که گوسفندان آن نیز معمولا از نژادهای «کردی» و «مریوانی» است. پشم مصرفی در قالی بافی سنندج بیشتر از نوع دستریس و بسیار نازک است. تا حدی که گاهی اوقات تفکیک و تشخیص نخ‌های دستریس و کارخانه‌ای مشکل می‌شود. قالی‌های سنندج به روش ترکی چله کشی می‌شوند و چله‌ها امروزه از جنس پنبه است. قالی‌های اصیل کردستان بویژه سنندج از نوع یک پود ضخیم بوده که بنظر می‌رسد استفاده از یک پود در بافت قالی متاثر از دستبافته‌های چون گلیم، گبه و … باشد.

امروزه در بافت قالی‌ها از هر نوع پود استفاده می‌شود دارهای مورد استفاده در مناطق شهری عمودی و از نوع ثابت است. رجشمار فرش‌های قدیمی سنندج بین ۱۵ و حداکثر ۲۵ متغییر بوده‌اند. اگر چه در معدود نمونه‌های نفیس و منحصر بفرد رجشمارهای بالاتر نیز دیده شده است. اما قالی‌های امروز سنندج دارای رجشماری بین ۲۵ و تا ۳۵ هستند. یکی از ویژگی‌های بارز قالی‌هایی سنندج، پرزهای کوتاه آن است که معمولا پرداخت و قیچی آن در زمان بافت صورت می‌گیرد.

قالی سنندج

با وجود آنکه گره نا متقارن در میان اهل فن به «گره فارسی» و یا «گره سنه» (نام قدیمی آن شهر) معروف است. با این حال فرش سنندج با گره‌ای از نوع متقارن و یا به عبارتی گره ترکی بافته می‌شوند. بکارگیری الیاف کاملا تابیده شده توسط قالیبافان موجب شده است که گره‌های فرش آنان در پشت فرش بخوبی دیده شوند. تمایل بافندگان در نوع بافت بیشتر به قالی‌های «لول بافت» است.

وضعیت فعلی قالی سنندج

بافت‌های امروزی سنندج اغلب یکنواخت بوده و مهارت بافندگان و طراحان آن در دهه‌های اخیر تغییر چندانی نکرده است. با مشاهده فرش‌های زیبا و مرغوب گذشته سنندج می‌توان به جرات ادعا کرد که مرغوبیت فرش‌های کنونی سنندج تا حدودی کاهش یافته است. از طرف دیگر همخوانی نداشتن طرح‌های ظریف، اصیل و قدیمی سنندج با رنگ‌های شیمیایی (که امروزه مصرف می‌شوند) و بافت دو پود، موجب افت کیفیت قالی سنندج شده است.

از آنجائیکه بخش اصلی بافندگان و رنگرزان استان کردستان را زنان و دختران تشکیل می دهند و عمدتا بخش عظیمی از کار قالیبافی در تمامی مراحلش در منزل انجام می‌گیرد، لذا تعداد کارگاه‌هایی که در زمینه قالی سنندج فعالیت دارند نسبت به اکثر مناطق دیگر کمتر است به طوریکه طبق آمار وزارت جهاد کشاورزی در تابستان ۱۳۸۰ در سراسر استان کردستان فقط ۲ کارگاه ریسندگی و ۷ کارگاه رنگرزی به ثبت رسیده، وجود داشته است.

5

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]