فرش

وجه اشتراک قالی سیستانی و قالی بلوچستانی

هر منطقه ای صنایع دستی مخصوص خود را  دارد و به خاطر تفاوت‌های جغرافیای و تاریخی این صنایع گاهی شبیه هم و گاهی نیز با هم فرق دارند و استان سیستان و بلوچستان نیز از این اصل مستثنی نیست. با این حال استان سیستان و بلوچستان با توجه به همین تفاوت‌ها صنایع دستی خود را دارد که با جاهی دیگر تفاوت‌های خاص خود را دارد. و از این گذشته منطقه سیستان و بلوچستان نیز با هم تفاوت‌ها و شباهت‌هایی دارند. قالی بلوچستانی و قالی سیستانی را پیش از این جداگانه مورد بررسی قرار دادیم. حالا می‌خواهیم وجود اشتراک آنها را بررسی کنیم.

وجوه مشترک قالی سیستانی و قالی بلوچستانی

۱. فنون: اکنون فنون بافت هر دو منطقه یکی است. هر دو با گره فارسی بافته می‌شوند و تمایل گره به طور عمده به چپ است. قالی بومی یک پود دارد که معمولا رنگی است. اگر چله باشد رنگ نشده است. دار بافندگی افقی است و با دست گره زده می شود و پود رد می‌شود.

۲. نقش مایه‌ها: تعداد نقش مایه‌های مشترک بین قالی بلوچستانی و سیستانی بسیار زیاد است. اما هر کدام چیزهایی دارند که دیگری ندارند. نقش چهره انسان مخصوص سیستانیان است و بلوچ‌ها اگر هم انسان را نقش مایه قرار می‌دهند به صورت آدمک در می‌آورند پا به ندرت آن هم با تمام اندام تصویر می‌کنند. بلوچ‌ها به چهره مرد می‌پردازند و سیستانیان به هر دو چهره و در مواردی تنها به چهره زن.

نام نقش مایه‌ها بین دو قوم متفاوت است اما شکل آنها یکی است یا بسیار به هم نزدیک است. نقش مایه هایی مثل آهو، بز، ستاره، چپات اشتر، درخت، گل، دودنی و … نرمش، تحرک و جابه جایی نقش مایه‌های سیستانی بیش از نقش مایه‌های بلوچی است.

۳. اندازه‌ها: قالی‌های بلوچی معمولا کوچکتر از سیستانی یافته می‌شوند. اکنون قالی (۳۰۰ * ۱۴۰) در سیستان بافته می‌شود، در حالیکه این اندازه در بلوچستان کوچکتر است. (بافته های بلوچستان به طور عمده قالیچه است).

سیستانیان در قدیم تا اوایل قرن چهاردهم هجری (بیستم میلادی) در تعدادی از نقشه‌های خود تمایزی بین متن و حاشیه نمی‌گذاشتند، در حالیکه بلوچ‌ها چنین چیزی ندارند. بلوچ‌ها هرگز مجلسی نمی‌بافته اند، در حالیکه سیستانیان مجلسی، به ویژه از خواجه حافظ بافته اند. نقشه کاخ (هوشنگ شاه) ویژه سیستانی‌ها و آن هم به شکلی است که هیچ مانندی با بافته های همدان ساروق و … (غرب ایران) ندارد.

۴. رنگ‌ها: در گذشته رنگ بافته‌های بلوچ بسیار تفاوت داشته است. هنوز در بافته‌های سیستانی رنگ‌های روشنی مثل: سفید، زرد، صورتی و شتری کم رنگ دیده می شود. در حالیکه رنگ‌های بلوچی همه تند است.

۵. ضمایم: منظور از ضمایم قسمت‌های حاشیه‌ای و کم اهمیت تر قالی مثل گلیمک، ریشه لوار، پرداخت و … است. قالی سیستانی قدیم گلیمک‌های پهنی داشت و هنوز هم گلیمک سیستانی پهن تر از بلوچی است. در ریشه تفاوت عمده ای دیده نمی‌شود.

قالی سیستان

قالی سیستان

قالی بلوچستان

قالی بلوچستان

لوار بافته های قدیم سیستان پشم بوده و امرونزه هم پشم و هم موی بز به کار می‌رود. اما در بافته‌های بلوچ به طور عخمده موی بز به کار رفته است. قالی سیستان پرداخت ماهرانه تر بافت یکدست تر و سرکجی کمتری دارد.

3

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]