گرافیک هنرهای تجسمی

تاریخچه تایپوگرافی: حروف چاپی Transitional

به بخش سوم از مجموعه مقالات در خصوص صنعت چاپ، که به دوره چاپ انتقالی (Transitional) اختصاص دارد، خوش آمدید. در بخش اول به قرن پانزدهم رفتیم و سبک چاپ هیومنیست (ونیزی) با حروف شاخص کوچک “e” را بررسی کردیم. در بخش دوم، سبک قدیم (چاپ Garalde) مورد توجه قرار گرفت و مشخص شد چگونه این حوزه باعث پیدایش اولین چاپ Italic در سال ۱۵۰۱ شده است. و اینک ادامه ماجرا…

در خط زمان به قرن هجدهم ‌می‌رویم که شروع دوره‌ای تاریخی به نام دوران روشنگری (Enlightenment) است که بذر انقلاب فرانسه، آمریکای شمالی و دیگر مناطق را افشانده بود.

اما امروز ما در خیابان‌های قرن هفدهم فرانسه ایستاده ایم. لویی چهاردهم در رأس قدرت است و Jacques Jaugeon بر روی چیزی کار ‌می‌کند که امروزه به عنوان اولین دوره انتقالی (Transitional) حروف چاپی (Neo Classical) شناخته ‌می‌شود. این اثر Romain du Roi یا King’s Roman نام گرفت و توسط لویی چهاردهم برای چاپ سلطنتی (Imprimerie Royale) در سال ۱۶۹۲ کلید خورد.  

roman-du-roi-w550

پادشاه رو‌می‌ (Romain du Roi) تغییری عمده نسبت به چاپ‌های سبک قدیم اولیه داشت و کمتر توسط حروف دست‌ نوشته تحت تأثیر قرار گرفت. به خاطر داشته باشید که این دوره، یعنی دوره روشنگری، همانند رنسانس سنت‌ها بود و حتی هنر، ادبیات، فلسفه، مذهب و دیگر موارد نیز تحت تاثیر قرار گرفته بودند. بنابراین عجیب نیست که در این حوزه موجبات پیدایش چاپ‌های کاملا متفاوتی فراهم شده باشد.

پادشاه رو‌می‌ اغلب به چاپ گرندجین (Grandjean) معروف است. البته همه طراحی‌ها توسط یک کمیته که توسط آکاد‌می‌ علوم فرانسه تشکیل شده بود، انجام شد. یکی از اعضای کمیته، Jacques Jaugan (که در آن زمان سازنده بازی‌های آموزشی بود) با مشورت اعضای دیگر، طرح شبکه ای ۴۸×۴۸ شامل ۲۳۰۴ مربع را ساختند. این طراحی (که به چاپ علمی‌ پاریس نیز مشهور است)، توسط لویی سیمون بر روی مس کنده‌کاری شد و سپس به حروف‌چین‌های گرندجین تحویل داده شد و چاپ را در سال ۱۶۹۸ آغاز کرد.

Jaugeon یک طرح مکمل شیب دار رومی (که امروزه به Oblique مشهور است) به عنوان جایگزینی برای ایتالیک ارائه کرد. اما گرندجین بر اساس طراحی‌های خود، ایتالیک را تولید کرد.

استنلی موریسون، تایپوگرافیست، طراح و تاریخ‌نویس چاپ، درکتاب شکل حروف ‌می‌نویسد:

«سریف پایه گرافیکی پادشاه رومی است. ساختار افقی و باز، نمایانگر تغییر کلی در خوشنویسی و خطاطی سنتی هیومنیست است. همچنین استروک اصلی ضخیم‌تر و استروک‌های بعدی نازک‌تر است.»

اولین کتابی که با این حروف چاپی تهیه شده بود تا یک دهه و تا سال ۱۷۰۲ چاپ نشد. در واقع مجموعه کامل فونت‌های ۸۲ گانه تا نیم قرن (تا سال ۱۴۷۵) کامل نشد.

چاپ ‌بسکرویل

جان ‌بسکرویل مردی انگلیسی با شخصیتی جالب بود. مطالعه درباره او این حس را به شما ‌می‌دهد که بیوگرافی دو نفر را ‌می‌خوانید. در این مقاله امکان لیست کردن دستاوردهای او نیست. اما کافی است بگوییم او همیشه در حال بهبود روش‌ها و مواد برای دستیابی به یک جوهر جدید یا کیفیت بالاتر کاغذ گلاسه بوده است.

سیمون لاکسلی در کتاب تاریخچه رمزآلود حروف ‌می‌نویسد: «‌بسکرویل یک مخترع نبود، بلکه یک کامل‌کننده بود. او بر روی فواصل متمرکز بود.»

‌بسکرویل نسبت به دیگر حروف چاپی اولیه، دست‌نوشته کمتری دارد که خود نشانه‌ای از سبک چاپ انتقالی است. بیشتر چاپ‌های هیومنیست و چاپ‌های سبک قدیم حروف دست‌نویس زیادی داشتند. اما نفوذ قلم با ظهور دوره چاپ انتقالی محو گردید. در تصویر زیر جزییاتی از نمونه چاپ ‌بسکرویل را ملاحظه ‌می‌کنید:

baskerville-specimen

در دوران زندگی ‌بسکرویل حروف چاپی او اثر زیادی در کشورش نداشت. اما در سال ۱۷۵۸ پس از ملاقات ‌بسکرویل با بنجامین فرانکلین برخی از اثرات چاپی او به آمریکا برده شد و با لحاظ کردن این نوع حروف چاپی به عنوان یکی از استانداردهای حروف در نشر دولتی فدرال باعث فراگیر شدن آن شد. فرانکلین یکی از طرفداران جدی کارهای ‌بسکرویل بود و در نامه ای به وی در سال 1760 با شور و شوق از چاپ‌های ‌بسکرویل دفاع کرد و به بحثی اشاره کرد که با یک فرد انگلیسی داشته است که معتقد بوده چاپ‌های ‌بسکرویل با سریف‌های فوق العاده نازک و استروک‌های باریک باعث کوری خوانندگان ‌می‌شود.

فرانکلین به طور شیطنت آمیزی یک نمونه از Caslon را بدون نام او، به مرد انگلیسی نشان داده بود و مدعی شده بود که کار ‌بسکرویل است. مرد انگلیسی نمونه را بررسی کرده بود و به تصور اینکه واقعا کار ‌بسکرویل باشد،  شروع به انتقاد و بیان نواقص چاپ کرده بود.

یکی دیگر از افراد تاثیرگذار دوران انتقالی از تاریخچه چاپ Pierre Simon Fournier است که سیستم Point را ابداع کرد (Fournier Scale) و طراحی چاپ مخصوص به خود را داشت. یکی دیگر از افراد قابل توجه William Caslon بود گرچه چاپ او بر اساس سبک قدیم هلندی بود، اما برخی تفاسیر مدرن چاپ‌های Caslon در حوزه دوره چاپ انتقالی قرار ‌می‌گیرد.

ویژگی‌های چاپ انتقالی:

۱. حالت عمودی (یا تقریبا تاکید بر عمود بودن) در حروف کوچک.

stress-w550

در صورتی که بخش اول و دوم تاریخچه را مطالعه کرده باشید، به خوبی متوجه روند تغییرخواهید شد: محور نوشتار از هیومنیست تا انتقالی (Transitional)، یک حرکت به سمت ساعت ۱۲ داشته است. این مسئله در شکل به خوبی نمایش داده شده است.

در صورت علاقه می‌توانید توضیح کامل این بخش را در کتاب تاریخچه کوتاهی از دنیای چاپ بخوانید.

۲. کنتراست بیشتر بین نازک و ضخیم

stroke-width-comparison-w500

۳. سریف‌های بالایی معمولا افقی هستند

serifs1-w550

این ویژگی‌ها تنها به عنوان راهنما هستند. البته امروزه بیشتر این حروف چاپی بر اساس زیبایی آنها تغییر ‌می‌کنند.

0

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]