سینما فیلم‌سازی

۹ تکنیک حرکت دوربین در سینما

همانطور که پیش از این نیز نوشته‌ایم، حرکت دوربین می‌تواند بسته به نحوه استفاده کارگردان از آن، به اثر ظاهری حرفه‌ای یا مبتدی ببخشد. ویدیوگرافر‌های حرفه‌ای معمولا این قانون را دنبال می‌کنند: حرکت دوربین، همواره باید با هدف و مقصودی مشخص انجام پذیرد.باید این نکته را هم مد نظر قرار دادکه ظاهر زیبا، به تنهایی دلیلی موجه نیست. در عوض می‌توانید از این تکنیک برای تغییر پرسپکتیو مخاطب و تغییر ظاهر سوژه بهره گیرید.

ضروری است که از حرکت دوربین برای روایت بهتر داستان و افزایش آگاهی بیننده استفاده شود. در ادامه به بررسی تکنیک‌های مربوط به این موضوع در سه دسته‌بندی مختلف می‌پردازیم:

  • دوربین همراه پایه و گیره (Mount) حرکت را ایجاد می‌کند
  • دوربین، فرد و دستگاه‌های مربوطه همراه یکدیگر حرکت می‌کنند
  • تنها لنز دوربین حرکت می‌کند

دوربین همراه با پایه و گیره حرکت را ایجاد می‌کند

پَن (Pan)

نحوه اجرا: دوربین را هم سطح با سوژه یا صحنه مورد نظر به سمت چپ و راست حرکت دهید. بهتر است برای حرکتی نرم‌تر از سه پایه استفاده شود. برای مهارت بیشتر می‌توانید شات‌های مختلف را با چندین نوع سرعت فیلمبرداری و تمرین کنید.

camera pan

دلیل استفاده: برای دنبال کردن سوژه یا نمایش فاصله میان دو شیء موجود در سکانس. این نوع شات برای نمایش چشم انداز‌های وسیع، مانند یک کوه و روستای اطراف آن، نیز کاربرد بسیاری دارد.

قانونهمیشه با تصویری ثابت آغاز کرده و پس از عملی کردن تکنیک Pan، سکانس را با شاتی ثابت نیز به پایان برسانید. تمرین کنید و همه چیز را به خوبی زیر نظر بگیرید. اگر چیز زیادی در صحنه در حال فیلمبرداری برای تماشا وجود ندارد، بهتر است از استفاده از این تکنیک صرف نظر کنید.

تکنیک پنینگ در عکاسی نیز بسیار شناخته شده و پرطرفدار است.

تیلت (Tilit)

نحوه اجرا: بدون تغییر موقعیت، دوربین را به بالا و پایین حرکت دهید.

camera tilt

دلیل استفاده: مانند تکنیک پیشین، برای دنبال کردن سوژه، نمایش بالا و پایین و ارتفاع آن به کار می‌رود. به عنوان مثال، یک حرکت عمودی آرام در امتداد درختی تنومند، بزرگ و پایدار بودن آن را به خوبی به تصویر می‌کشد.

قانون: همیشه با تصویری ثابت آغاز کرده و پس از عملی کردن تکنیک تیلت، سکانس را با شاتی ثابت نیز به پایان برسانید. تمرین کنید و همه چیز را به خوبی زیر نظر بگیرید. اگر چیز زیادی در صحنه در حال فیلمبرداری برای تماشا وجود ندارد، بهتر است از استفاده از این تکنیک صرف نظر کنید.

اگر به این تکنیک فیلمبرداری علاقمند هستید، پیشنهاد می‌کنیم با لنزهای تیلت‌شیفت نیز آشنا شوید.

 ترفیع (Pedestal)

نحوه اجرا: این تکنیک کمی با تیلت تفاوت دارد؛ اما در کل طی حرکت «ترفیع»، ارتفاع دوربین روی سه پایه افزایش یا کاهش می‌یابد.

CMP_PEDU

دلیل استفاده: از Pedestal برای به دست آوردن ارتفاع ایده آل قیلمبرداری استفاده می‌شود. مثلا اگر قصد دارید اندام و صورت بازیکن بسکتبالی بلند قد را به تصویر بکشید، لازم است دوربین را به به سمت بالا حرکت دهید. برای نمایش یک کودک یا گلی کوچک، لازم است ارتفاع دوربین کاهش یابد.

دوربین، فرد و دستگاه‌های مربوطه همراه یکدیگر حرکت می‌کنند

Dolly

Passport-Camera-Dolly

نحوه اجرا: دوربین روی پایه و ریل‌های مختلف سوار شده به سمت سوژه حرکت می‌کند یا از آن فاصله می‌گیرد. استفاده از صندلی چرخ‌دار در این تکنیک توصیه می‌شود؛ وجود چرخ‌های بزرگ و مکان نشستن برای ویدیوگرافر به کیفیت بالا‌تر کار خواهند انجامید. این صندلی به خوبی Dolly کار می‌کند اما امکان استفاده از مواردی خلاقانه‌تر مانند اسکیت بورد نیز وجود دارد.

SONY DSC

دلیل استفاده: برای دنبال کردن سوژه‌ای با حرکت نرم و ایجاد پرسپکتیوی مناسب. لازم به ذکر است که در برخی فیلم‌ها، کارگردان اثر ترجیح می‌دهد این تکنیک را با زوم جهت جلوه بهتر ترکیب کند. در این صورت هنگام دور شدن دوربین، روی فرد زوم می‌شود و اندازه سوژه ثابت باقی می‌ماند؛‌ در حالیکه پس زمینه در حال تغییر و کوچک شدن است. انجام ماهرانه این حرکت سخت است اما در صورت عملی شدن، حس تنش، استرس و سرگیجه را به بهترین شکل منتقل می‌کند.

دستگاه تثبیت‌کننده شناور

6a00d83454d90b69e201a511708598970c

نحوه اجرا: دستگاه به عکاس/ویدیوگرافر متصل می‌شود و دوربین به وسیله چند قطعه فلزی مجهز به ژیروسکوپ نگاه داشته می‌شود. چنین دستگاه‌هایی واقعا پیشرفته هستند و لازم است برای خرید یک Steadicam مناسب، چند هزار دلار هزینه شود. اما امکان استفاده از مواردی ارزان‌تر که با وزنه‌ها این کار را انجام می‌دهند نیز امکان پذیر است.

دلیل استفاده: برای دنبال کردن سوژه‌ها در چرخش‌ها و جهات مختلف. با اینکه Dolly ابزاری واقعا کاربردی است، حرکات آن محدود است. اما این تثبیت‌کننده شناور می‌تواند در جهات مختلف حرکت کرده و تصاویر زیبایی ثبت کند.

جرثقیل یا بوم

SPJ1046VR-MK-II

نحوه اجرا: این موضوع دقیقا همانند جرثقیل به کار رفته در ساخت و ساز است و برای فیلمبرداری از بالا یا دنبال کردن سوژه‌های مرتفع به کار می‌رود.

دلیل استفاده: نمای چشم یک پرنده را نمایش می‌دهد و دوربین از سمت بالا به پایین حرکت می‌کند. کارگردان‌های سینما معمولا از تکنیک یاد شده برای سکانس‌های فیلمبرداری شده در خیابان استفاده می‌کنند.

استفاده دستی

man-holding-movie-camera

نحوه اجرا: می‌توانید دوربین را به وسیله سه‌پایه، مونوپاد یا دستگاه‌های دیگر نگاه دارید. دوربین‌های حرفه‌ای اندازه‌ای بزرگ داشته و روی شانه‌های کاربر جای می‌گیرند. این کار دستگاه را تثبیت کرده و لرزش را به حداقل می‌رساند. به خاطر اندازه، بیشتر دوربین‌های میان رده نمی‌توانند روی شانه‌ها جای گیرند، در نتیجه احتمالا به چند نکته و ترفند جهت ثبت ویدیو‌هایی نرم و بدون لرزش نیاز خواهید داشت.

دلیل استفاده: بسیاری از مستند سازان و فیلمبرداران خبری ترجیح می‌دهند از این تکنیک در کار‌های خود بهره گیرند. برخی مواقع در فیلم‌های سینمایی و سریال‌ها نیز کاربرد دارد؛ مانند فیلم‌های ترسناک برای انتقال بهتر حس ترس و وحشت.

MG_8176

قانون: هنگام فیلمبرداری دستی، زوم نکنید. هرچه بیش‌تر زوم کنید، لرزش بیشتری در تصویر دیده خواهد شد. بهتر است دوربین را تا حد امکان به سوژه نزدیک کنید. فیلمبرداری دستی برای ثبت تصویر از سوژه یا فرد در حال حرکت کاملا مناسب محسوب شده و برای تصویر برداری از مناظر، ساختمان‌ها و مواردی از این دست کاربردی نیست.

تنها لنز دوربین حرکت می‌کند

زوم

نحوه اجرا: از دکمه‌ها و تنظیمات موجود در دوربین جهت بزرگ‌نمایی یا کوچک ساختن تصویر استفاده کنید. این تنظیمات مکانیزم‌های داخل لنز را کنترل می‌کنند. برخی دوربین‌های ساده تنها قابلیت زوم با سرعت ثابت را فراهم می‌سازند در حالیکه در دوربین‌های پیشرفته (SLRها) با پیچاندن لنز می‌تواند با سرعت‌های مختلف زوم کنید.

Main-image-cinema1

با کوچک‌کردن سوژه، تصویری واید به دست می‌آید و جزئیات بیشتری اطراف سوژه اصلی نمایان می‌شود. عمق نیز دستخوش تغییر شده و فواصل میان اشیا واقعی‌تر به نظر خواهند آمد.

دلیل استفاده: برای نزدیک‌تر کردن سوژه به لنز، یا نمایش اندازه و پرسپکتیو.

قانون: زوم‌های متوالی و بیش از حد در نظر مخاطبین خسته‌کننده خواهد بود. اطمینان حاصل کنید که از این تکنیک تنها در صورت نیاز استفاده می‌کنید. از سه‌پایه استفاده کنید تا تصویری بهتر، زیبا‌تر و حرفه‌ای‌تر داشته باشید. با تصویری ثابت آغاز کنید، به نرمی زوم کرده و کار با تصویری ثابت به پایان برسانید.

Rack Focus

نحوه اجرا: روی یک سوژه، مانند چهره بازیگر، فکوس کنید و دیگر موارد موجود در پس زمینه خارج از محدوده فکوس قرار دهید. سپس لنز را طوری تنظیم کنید که صورت وی محو شده و چهره بازیگر پست سری وی نمایان گردد. طی این حرکت، شما عمق را میدان را طوری تغییر می‌دهید که یک شیء از فکوس خارج شده و دیگری در محدوده مربوطه قرار گیرد. برای عملی ساختن این تکنیک، فاصله دو فرد با یکدیگر و با دوربین باید به طور دقیق تنظیم شود.

Kirby-Illo-11-650x356

دلیل استفاده: در حقیقت، طی این تکنیک دو شات مجزا را از نو شکل می‌دهید. احتمالا خیلی مواقع Rack Focus در مکالمات میان شخصیت‌ها در فیلم‌های درام و سُپ اپرا مشاهده کرده‌اید.

قانون: حتما از سه‌پایه و تثبیت کننده استفاده کنید. چین فکوسی با دوربین لرزان ظاهری بد خواهد داشت.

حالا که با ۹ نکته حرکت مرسوم به حرکت دوربین در سینما آشنا شده‌اید، وقت این است که دوربین به دست شده و به تمرین آن‌ها بپردازید. چون همانطور که می‌دانید، دانستن مباحث تئوری این تکنیک‌ها به تنهایی هیچ فایده‌ای ندارد. آیا تکنیک‌های بیشتری سراغ دارید؟ آن را با ما و دیگر خوانندگان هزار‌و‌یک‌بوم در میان بگذارید.

29

۲ دیدگاه

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]