فرش

گره یا ریشه زدن در بافت قالی

گره یا ریشه زدن قالی یکی از امتیازاتی است که بافت قالی را از سایر دست بافتهای سنتی نظیر گلیم و جاجیم جدا می‌کند. ریشه زدن عبارتست از پیچیدن یا گره زدن نخ پشمی (خامه) و یا ابریشمی به دور دو چله (تارهای زیر و رو) به طریقی که اندازه دو سر این گره یک پرز دولا را در قالی تشکیل دهد.

02178-w600

بافت قالی مراحل مختلفی دارد. گام اول در بافت قالی گره زده است. دو شیوه متمایز و متداول برای این منظور وجود دارد که عبارتند از:

  • گره زدن به روش فارسی: برای بافت گره فارسی ابتدا مقداری از خامه (نخ پشمی) را از جدا کرده و در حالی که چاقوی فارسی باف را به دست راست دارند، با دو انگشت شست و سبابه دست چپ سر خامه جدا شده را نگه داشته و سپس به وسیله سر انگشت سبابه دست راست یک جفت چله (زیر و رو) را جلو آورده و ضمن این که حدود ۲ سانتیمتر از خامه بین انگشتان دست چپ بیرون آمده، آن را از پشت چله اول رد نموده، پس از خم کردن سر آن خامه از روی چله دوم به سمت پشت آن عبور داده و از مابین دو تار به سمت روی قالی جلو کشیده و کاملاً پایین می‌آورند. این کار با انگشت شست و سبابه دست راست صورت می‌گیرد. سپس به وسیله لبه کاردک سر نخ اضافه را می‌بُرند. زدن گره ابتدا کمی مشکل به نظر می‌رسد ولی به مرور چنان مهارت و تسلط پیدا خواهد شد که حرکت انگشتان به سرعت این کار را انجام خواهند داد. گره فارسی را گره نامتقارن نیز می‌گویند زیرا خامه به دور یک تار پیچیده شده است و نسبت به تار دیگر تقارنی ندارد.

004188716

  • گره زدن به روش ترکی: برای گره زدن به روش ترکی معمولا از قلاب قالیبافی استفاده می‌شود. ابتدا مانند روش فارسی خامه را از توپک گرفته و به دست چپ می‌گیرند (سر خامه میان دو انگشت سبابه و شست دست چپ قرار می‌گیرد) حال به وسیله قلاب که در دست راست است، یک تار زیر را به طرف جلو کشیده و با دست چپ سر خامه را از پشت آن می‌گذرانند. در این وضعیت سر خامه را با دو انگشت سبابه و شست دست چپ گرفته و ادامه نخ خامه را به کمک سایر انگشتان در کف همان دست مهار می‌شود. خامه ضمن این رفت و برگشت در حد فاصله دست چپ و تار زیر، زاویه ای را به وجود خواهد آورد که در رأس آن تار زیر قرار دارد. حال سر قلاب را از میان این زاویه به طرف تار رو که در سمت چپ تار زیر قرار دارد برده و آن را دور می‌زنند. سپس با سر قلاب قسمتی از خامه را که ضلع بالایی زاویه مذکور را تشکیل داده است گرفته و قلاب را به سمت عقب می‌کشند. با این حرکت سر خامه از پشت تار رو گذشته و از میان تار زیر و تار رو بیرون می‌آید. حال دو رشته نخ خامه را که میان دو تار ذکر شده قرار دارند گرفته و گره را پایین می‌کشند و اضافه نخ خامه را به وسیله لبه قلاب می‌بُرند. باید سعی شود سر نخ خامه به طریقی به دست گرفته شود (ضلع بالایی زاویه) که از یک سمت نیازی به بریدن خامه نبوده و تنها سر دیگر توسط لبه قلاب بریده شود تا در مصرف خامه صرفه جویی شود. همچنین دقت شود تا دو سر گره به یک اندازه بوده و یکی کوتاه و دیگری بلند نباشد. گره ترکی را گره متقارن نیز می‌گویند زیرا خامه به دور هر دو تار پیچیده شده و تارها نسبت به هم تقارن دارند.

8

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]