لوگوی جشنواره وب و موبایل ایران
تاریخچه معماری هنرهای تجسمی

تاریخ هنر جهان – هنر قاره آمریکا از آغاز تا سدۀ ۱۶ میلادی

ساکنان بومی قاره آمریکا (آمریکای شمالی، مرکزی و جنوبی) مردمانی سرخ پوست بودند که از گذشته‌های دور از شرق قاره آسیا به این قاره مهاجرت کردند. آنها کم کم در مناطق مختلف آن قاره مستقر شدند و فرهنگ و تمدن ویژه ای را در آمریکای مرکزی (مکزیک، جزایر کارائیب، پرو و …) به وجود آوردند. اقوام بدوی آمریکا همانند جوامع آسیا مراحل تکامل تمدن و هنر قاره آمریکا را از دوره پارینه سنگی تا دوره شهرنشینی سپری کردند.

اما در سده پانزدهم میلادی با هجوم سپاهیان اسپانیایی که سلاح گرم داشتند، جریان طبیعی رشد فرهنگ و تمدن آنها از حرکت بازماند. سپس فرهنگ اروپایی بر بومیان تحمیل و سبب نابودی فرهنگ‌های اقوام بومی قارهٔ آمریکا شد. در طول یک صد سال اخیر، به دلیل مطالعات و کاوش‌های باستان شناسی آثار ارزشمندی از سفالگری، تندیس سازی و معماری و دیگر هنرهای آنها آشکار شد و روز به روز بر اهمیت هنر آنها افزوده‌می‌شود.

بخشی از شهر بزرگ تئوتیوآکان

بخشی از شهر بزرگ تئوتیوآکان

اینک به شکل خلاصه چند تمدن مهم پیشاکلمبی امریکا که از حدود ۱۲۰۰ پیش از میلاد تا سدهٔ ۱۶ میلادی در این قاره به شکوفایی رسیده و از آنها بناهای شهری، معابد هرمی شکل، پیکره‌ها و حجاری‌های وابسته به معابد باقی مانده است، معرفی‌می‌شوند:

۱. اولمک‌ها

تصویر انسان اولمک

تصویر انسان اولمک

اولمک‌ها (Olmec) در جنوب شرق مکزیک زندگی‌می‌کردند و نخستین اقوامی بودند که در حدود ۱۲۰۰ پیش از میلاد وارد تمدن شهری شدند. آنها از پایه گذاران تمدن‌های آمریکای مرکزی محسوب‌می‌شوند. اولمک‌ها در ساخت بناهای مذهبی و پیکره‌های بزرگ یادمانی به ویژه سردیس‌ها توانا بودند. از آثار مکشوف چنین استنباط‌می‌شود که اولمک‌ها در دانش نجوم بسیار پیشرفته و تقویم‌های دقیقی داشته اند.

۲. مایاها

مایاها در شرق آمریکای مرکزی‌می‌زیستند و در حدود ۱۰۰ پیش از میلاد وارد مرحله شهرنشینی شدند و کم کم به اوج زندگی شهرنشینی خود رسیدند. آنها در ساخت بناهای شگفت انگیز، یادمان‌های سنگی، سفالگری، فلزکاری و نساجی توانا بودند. آنان در همه جا بر دیواره بناها نقش برجسته‌های نمادین‌می‌ساختند. خصوصیات بارز این نقش برجسته‌ها انبوهی و فشردگی صورت‌های شبه انسان و حیوان و شکل مکعب گونه آنها است. معمولاً پیکره‌ها با لباس مذهبی یا آئینی در میان علایم یا حروف رمزی نمایش داده‌می‌شوند.

خدای خورشید مایاها

خدای خورشید مایاها

در حدود ۹۰۰ میلادی بسیاری از شهر‌های مایا متروک شد و آنها به همراه قوم تولتک پایتخت خود را به یوکاتان (شرق مکزیک) انتقال دادند و در این محل سنت‌های هنری آنها درهم آمیخت و در حدود سده ۱۱ میلادی، معبد بزرگ هرمی شکلی را در چیچن ایتسا برپا کردند که امروزه جزء یکی از عجایب هفتگانه جهان است.

معبد چیچن ایتسا (Chichen Itza)، یوکاتان، سده ۱۱ میلادی

معبد چیچن ایتسا (Chichen Itza)، یوکاتان، سده ۱۱ میلادی

۳. تئوتیوآکان

همزمان با تمدن مایا، در شمال شهر مکزیکو، تمدن دیگری به نام تئوتیوآکان شکل گرفت. هنر این قوم بیشتر جنبهٔ مذهبی داشت. سازندگان معابد مردمی کشاورز بودند که سبک هنری مشخصی در نخستین سده‌های عصر مسیحیت آفریدند. اینان خدایانی که مظاهر طبیعت ماه و خورشید و … بودند، را‌می‌پرستیدند و پیکره‌های زیادی با چهره انسانی‌می‌ساختند.

۴. تولتک

در پایان سده هشتم میلادی تمدن تئوتیو آکان نابود شد و جای خود را در دره مکزیک به قوم مهاجم قبایل تولتک داد. هنر تولتک هندسی و خشک است.

۵. آزتک

آزتک‌ها، آخرین قومی بودند که پیش از تسلط یافتن اسپانیا، مکزیک را مقرّ فرمانروایی خویش قرار دادند. طبیعت سخت (طوفان‌ها و زلزله‌ها) آزتک‌ها را به قومی سرسخت و جنگجو تبدیل کرده بود. این سرسختی طبیعت در سیمای خدایان آنها که طالب قربانی‌های خونین بودند انعکاس یافت. از این رو انجام قربانی در مکان‌های مذهبی، از ویژگی‌های قوم آزتک است. روحیه خشن آنها در تندیس‌های عظیم و رعب آور انعکاس یافته است.

تندیس ایستاده از یک جنگجوی آزتک

تندیس ایستاده از یک جنگجوی آزتک

۶. اینکا

اینکاها از اقوام آمریکای جنوبی بودند که در سده‌های ۱۵ و ۱۶ میلادی حکومت قدرتمندی در پرو و اکوادُر به وجود آوردند که توسط اسپانیایی‌ها به نابودی کشیده شد.آنها به لحاظ مهارت در مهندسی ساختمان و شیوه معماری خشک (بدون ملات) شهرت دارند. معماری شکوهمند اینکا در مراکز عمده ای چون کوزکو و ماچوپیچکو مشهور است. معابد هرمی شکل و مرتفع آنها از پاره ای جهات به اهرام مصر و زیگورات‌های بین النهرین شباهت دارند. در سده‌های ۱۹ و ۲۰ میلادی، آشنایی هنرمندان معاصر با هنر و تمدن گذشته اینکاها سبب گردید که هنر این قوم مورد توجه قرار گیرد.

شهر ماچوپیچکو، تمدن اینکارو، حدود ۱۵۰۰ میلادی

شهر ماچوپیچکو، تمدن اینکا، حدود ۱۵۰۰ میلادی

0

نظر بدهید

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]