نقاشی هنر و جامعه هنرهای تجسمی

آیا می‌توانید پنج هنرمند زن نام ببرید؟

آیا می‌توانید پنج هنرمند زن نام ببرید؟ موزه ملی هنر زنان (NMWA)‌ سه سال است که به مناسبت «ماه بزرگداشت زنان تاریخ»، همه مردم را، از طریق کمپینی در رسانه‌های اجتماعی برای نام بردن پنج هنرمند زن، به چالش می‌کشد. به نظر ساده می‌رسد! به طور قطع می‌توانید بدون دردسر و تفکر زیاد حداقل ده هنرمند مرد را نام ببرید. پس نام بردن نصف این تعداد از هنرمندان زن نباید مشکل باشد. اما در واقع به احتمال زیاد اکثر ما برای نام بردن از پنج هنرمند زن در تاریخ هنر، دچار مشکل خواهیم شد. 

بر مبنای مقاله‌ای در وب‌سایت NMWA، شامل لیستی از حقایق حضور زنان در هنر، کمتر از ۴ درصد از هنرمندان سبک هنر مدرن در موزه هنر متروپولیتن نیویورک، زنان هستند در حالی که ۷۶ درصد از تصاویر برهنه، اندام زنان را نشان می‌دهند.

زنان همواره در هنر دخیل بوده‌اند. هم در خلق، الهام‌بخشی و گردآوری آن و هم در مقاله نویسی و نقد هنر. اما حضور آنها بیشتر به عنوان سوژه و الهامی برای هنر بوده تا به عنوان هنرمند. تا چند دهه قبل، به جز عده‌ای خاص که کارشان به طور گسترده تحسین شده، به شکل نامحسوس دیدگاه و صدای زنان در دنیای هنر، بی‌ارزش و سرکوب می‌شد.

مرور کوتاهی بر تاریخچه حضور زنان در هنر

زنان در راه شناخته شدن، با موانع زیادی مواجه می‌شدند. آثار هنری آنها گاهی به صرف عنوان «کاردستی» بی‌ارزش می‌شد. یک هنرمند زن برای کسب آموزش و تعلیمات لازم برای یادگیری حرفه‌ای هنر، مشکلات زیادی داشت. زنان هنرمند معمولا بابت کاری که انجام می‌دادند در مقایسه با همسران خود و یا همتایان مرد، اعتباری دریافت نمی‌کردند. آنها محدودیت‌های اجتماعی بسیاری را در زمینه هنر تجربه می‌کردند.

به عنوان نمونه‌ای از این تبعیض می‌توان به جودیث لیستر (Judith Leyster)، نقاش هلندی سبک باروک، اشاره کرد. او بیشتر نقاشی‌هایش را بین سال‌های ۱۶۲۹ تا ۱۶۳۵ و پیش از ازدواجش خلق کرده است. تخصص او در به تصویر کشیدن مناظر طبیعی و همچنین افراد در حال نواختن موسیقی بود. با این که جودیث در دوران حیاتش سرشناس بود، اما این هنرمند و آثارش تا سال ۱۸۳۹ به طور کامل به فراموشی سپرده شده بودند. در سال ۱۸۳۹، یکی از نقاشی‌های جودیث توسط موزه لوور خریداری شد. امضای منحصر به فرد او باعث شد نقاشی با نام او شناخته شود. امضا حروف ابتدای نامش به همراه پنج ستاره بود که در زیر امضای جعلی که Frans Hals خوانده می‌شد، پنهان شده بود. این کشف باعث شد که جودیث لیستر و آثارش مورد مطالعه قرار گیرد و نام او به دنیای هنر برگردانده شود.

کنسرت – اثر جودیث لیستر

گاهی زنان، با این امید که آثارشان جدی‌تر گرفته شود، نام خود را به نامی مردانه تغییر می‌دادند و یا فقط از حروف اول نام خود استفاده می‌کردند. در غیر این صورت اگر اثرشان را با نام زنانه امضا کرده بودند آن را از دست می‌دادند. به جز آنهایی که در سنین پایین ازدواج کرده و نام خود را به نام شوهرشان تغییر داده بودند.

حتی نقاشان زنی که آثارشان مورد توجه قرار گرفت و تحسین شد، منتقدان خاص خود را داشتند. به عنوان مثال با وجود اینکه در قرن ۱۸، نقاشان زن در پاریس بسیار محبوب بودند اما هنوز منتقدانی بودند که از نظر آنها زنان نباید کارشان را در جامعه نمایش می‌دادند. با اینکه برخی از منتقدان دستاوردها و جایگاه‌های جدید زنان را تحسین می‌کردند، برخی دیگر با بی‌اعتمادی نسبت به زنانی که هنرشان را نمایش می‌دادند، ابراز تاسف می‌کردند. در واقع، منتقدین و متصدیان گالری‌ها، نمایشگاه نقاشی این زنان را، به نمایشی از بدن آنها نسبت می‌دادند و این زنان همیشه با این شایعه‌های شوم درگیر بودند.

تصویری از هنرمند زن Deanna Troi Ren

با استناد به گقته‌های کاترین کی. دزموند (Kathleen K. Desmond)، در کتاب «ایده‌هایی درباره هنر»، نام زنان تا حد زیادی از کتاب‌های تاریخی حذف شدند. حتی از کتاب درسی و مرجع تاریخ هنر نوشته اچ.دبلیو.جیسون  (H. W. Janson) که نسخه اول آن در سال ۱۹۶۲ منتشر شد، هم نام زنان هنرمند حذف شد. در نهایت در سال ۱۹۸۰، نام تعداد اندکی از هنرمندان زن در آن گنجانده شد.

دزموند در کتاب خود، ایده‌هایی درباره هنر می‌نویسد «حتی در سال ۱۹۸۶ و در ویرایش مجدد، تنها ۱۹ تصویر از هنر زنان، آن هم سیاه‌ سفید، در بین ۱۰۶۰ نمونه از کار مردان دیده شد. این حذف شدن‌ها، انگیزه‌ای برای مطالعه تاریخ و ایده‌های زنان هنرمند و رویکرد جدیدی در تاریخ هنر بودند.»

ویرایش جدیدی از کتاب جیسون در سال ۲۰۰۶ منتشر شد که شامل نام بیست و هفت هنرمند زن و همچنین هنر‌های دکوراتیو است. حالا بالاخره دانش‌آموزان دختر در کتاب‌های درسی هنر، زنان هنرمندی را می‌بینند که می‌توانند الگوی خود قرار دهند و داستان‌هایشان الهام‌بخشی برای این دختران جوان باشد.

در سال ۱۹۸۵، موزه گوگنهایم، موزه متروپولیتن و موزه ویتنی هیچ نمایشی از آثار زنان نداشتند. در همین زمان موزه هنر مدرن تنها یک نمایش داشته است. پس از گذشت سی سال،این تعداد تغییر مجسوسی نکرده بود. موزه گوگنهایم، موزه متروپولیتن و موزه ویتنی  هر کدام یک نمایش و موزه هنر مدرن دو نمایش از آثار زنان را داشتند. این میزان افزایش توضیح می‌دهد که چرا Guerrilla Girls، فعالان زنان هنرمند، تا به امروز فعالیت دارند.

در حال حاضر چگونگی حل مسأله حذف نام هنرمندان زن در کتب تاریخی، یکی از مشکلات اساسی است.

آیا کتاب‌ها را بازنویسی می‌شوند و نام هنرمندان زن را در بخش‌هایی که به آن تعلق دارند قرار می‌دهند؟ آیا کتا‌ب‌های جدیدی درباره هنرمندان زن می‌نویسند؟ آیا وضعیت آنها در حاشیه را تشدید کنند؟ البته اینکه با شنیده شدن صدای زنان، اینک مرد‌ها تنها کسانی نیستند که تاریخ را می‌نویسند، نکته حائز اهمیتی برای آینده تاریخ هنر خواهد بود.

پنج هنرمند زنی که شما می شناسید و یا الهام بخش شما بوده‌اند، چه کسانی هستند؟

می‌توانید در اینستاگرام و توییتر، هشتگ #۵womenartists را جستجو کنید و داستان‌ها و نام‌های زنان هنرمند را بخوانید. همچنین در وبلاگ Broadstrokes اطلاعات بیشتری درباره این ابتکار موزه ملی هنر زنان به اشتراک گذاشته شده است.

به زودی در هزارویک‌بوم با تاریخچه حضور زنان در عرصه هنر بیشتر آشنا خواهید شد.

8

نظر بدهید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

مطالب را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

[انصراف]